13 avqust

Azərbaycanda olan hadisələr

2006 − Tehran konvensiyası kimi məlum olan Xəzər dənizinin mühafizəsi üzrə Çərçivə Konvensiyası qüvvəyə minib.


Dünyada olan hadisələr

1099 − II Pasxhaliy Roma Papa seçilmişdir.

1521 − Hernan Kortes Azteklərin paytaxtı Tenoçtitlanı (indiki Mexiko şəhəri) ələ keçirmişdir.

1672 − Kristian Huygens Marsın Cənub Qütbündə buz örtüyü kəşf etmişdir.

1762 − İngilis-İspan müharibəsi zamanı (1761-1763) Havananın mühasirəsi şəhərin təslim olması ilə başa çatmışdır.

1899 − Amerikalı ixtiraçı Uilyam Qrey telefon avtomatını patentləşdirmişdir.

1903 − Türk qoşunları İlinden üsyanını yatırtmış və Kruşevskaya respublikasını ləğv etmişdir.

1905 – Norveçdə İsveçlə birliyə son qoymaq üçün referendum keçirilmişdir.

1907 − Nyu-Yorkda ilk taksi istifadəyə verilmişdir.

1912 − Fransız həkim G.Odin dünyada xərçəng virusunu təcrid edən ilk şəxs olduğunu açıqlamışdır.

1913 − Şeffilddə ilk paslanmayan polad əridilmişdir.

1918 – Almaniyada BMW (Bayerische Motoren Werke AG) Motor Fabriki qurulmuşdur.

1920 − Qırmızı Ordunun "Visladakı Möcüzə" adı ilə tarixə düşən Varşava uğrunda döyüşü başlamışdır.

1923 − Mustafa Kamal yeniden Türkiyə Bğyük Millət Məclisi Başkanı seçildi.

1932 − Romada Markoni qısa dalğalı radioların ilk sınağını keçirmişdir.

1937 – Yapon-Çin müharibəsinin (1937-1945) ilk ən böyük döyüşlərindən biri −  İkinci Şanxay Döyüşü başlamış və döyüş 26 noyabradək davam etmiş, Yaponiya qoşunlarının qələbəsi ilə başa çatmışdır.

1940 − Fransadda bütün mason lojaları qadağan edilmişdir.

1941 − Rumın-Alman qoşunları Qara dənizə çatmış və Odessanı qurudan tamamilə mühasirəyə almışdır.

1942 − Nyu-Yorkda Uolt Disneyin Bembi cizgi filminin ilk premyerası baş tutmuşdur.

1944 – Almanlar Şərq Cəbhəsində ilk dəfə olaraq Tiger II tanklarından istifadə etməyə başlamışlar.

1945 – Ümumdünya Sionist Konqresi bir milyon yəhudinin Fələstinə girməsinə icazə verilməsini tələb etmişdir.

1946 − Britaniya hakimiyyəti Fələstindən qanunsuz yəhudi mühacirlərin Kiprə deportasiyasına başlayıb.

1946 − ABŞ-da hinduların həyat şəraitini öyrənmək üçün federal komissiya yaradılıb.

1952 − Almaniya və Yaponiya Beynəlxalq Valyuta Fonduna üzv olub.

1954 − Pakistan radiosundan ilk dəfə Pakistanın Dövlət Himni yayımlandı.

1956 – Türkiyədə orta məktəblərdə dərs proqramına din dərsləri əlavə edilmişdir.

1960 − Mərkəzi Afrika Respublikası Fransadan müstəqilliyini qazanıb.

1961 − Almaniya Demokratik Respublikası Qərbi və Şərqi Berlin arasındakı sərhədi bağlayıb.

1966 − Tunisdə qısa ətək geyinmək qadağan edilib.

1973 − Zülfikar Ali Butto Pakistanın Baş naziri seçilib.

1990 − SSRİ Prezidenti Mixail Qorbaçov "1920-1950-ci illərdə bütün siyasi repressiya qurbanlarının hüquqlarının bərpası haqqında” fərman imzalayıb.

1997 − Ontarionun əyalət hökuməti (Kanada) ABŞ sərhədi yaxınlığındakı yeddi nüvə stansiyasını bağlamaq planını açıqlayıb.


Bayramlar və xüsusi günlər

  • Beynəlxalq Solaxaylar Günü.
  • Mərkəzi Afrika Respublikasının Müstəqillik Günü.

Doğumlar

1311 – XI Alfonso, Leon və Kastiliya kralı (1312) (ö. 1350).

1655 − Johann Christoph Denner, Alman musiqi ustası, klarnetin ixtiraçısı (ö. 1707).

1752 − Maria Carolina, İki Siciliya Kraliçası (ö. 1814).

1803 − Vladimir Odoevski, rus yazıçısı, filosof, şahzadə, rus musiqişünaslığının banisi (ö. 1869).

1814 − Anders Jonas Angström, İsveçli fizik və astronom, spektroskopiyanın qurucusu (ö. 1874).

1819 − George Stokes, İngilis riyaziyyatçısı və fiziki (ö. 1903).

1827 − Francisco Gomez de Amorim, Portuqaliyalı yazıçı (ö. 1891).

1829 − İvan Seçenov, rus fizioloqu, əmək fiziologiyasının banisi (ö. 1905).

1844 − Johann Friedrich Miescher, nuklein turşularını (DNT və RNT) kəşf edən isveçrəli alim (ö. 1895).

1866 − Covanni Anelli, 1899-cu ildə Fiat şirkətini quran italyan sənayeçi (ö. 1945).

1871 − Karl Liebknecht, Alman Kommunist Partiyasının qurucularından biri (1919-cu ildə öldürülüb).

1872 − Richard Willstatter, alman kimyaçısı, Nobel mükafatı laureatı (1915) (ö. 1942).

1873 − Kristian Rakovski, Sovet siyasi və dövlət xadimi, diplomat (1941-ci ildə güllələnib).

1882 – Rəhilə Hacıbababəyova, Azərbaycanın ilk maarifpərvər qadınlarından biri, Bakıda açılan “Azərbaycan dilində qızlar üçün ikisinifli məktəb”in yaradılmasının təşəbbüskarlarından və təşkilatçılarından biri, həmin məktəbin ilk müdiri olub (ö. 1954).

1888 − John Loughie Byrd, ilk dəfə olaraq hərəkətl edən cisimlərin filmə çəkilməsini və televiziyaya verilməsini həyata keçirən şotlandiyalı mühəndis (ö. 1946).

1897 − Detlev Wolf Bronk (d. 1975), amerikalı fizioloq, biofizikanın atası.

1902 − Feliks Wankel, alman mühəndisi, fırlanan pistonlu mühərrikin ixtiraçılarından biri (ö. 1988).

1903 − Fahri Korutürk, Türk general ve Türkiye Cümhuriyetinin 6-cı prezidenti (ö. 1987).

1912 − Salvador Edward Luria, italyan -amerikalı bioloq, Nobel mükafatı laureatı (1969) (ö. 1991).

1913 – III Makarios, Kiprin ilk prezidenti (1960-1977) (ö. 1977).

1918 − Frederic Senger, İngilis biokimyaçısı, iki dəfə Nobel mükafatı laureatı (1958, 1980) (ö. 2013).

1920 − Vasili Andrianov, Sovet pilotu, iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (ö. 1999).

1926 − Fidel Castro, Kuba inqilabçısı və siyasətçisi, Kubanın lideri (1959-2008) (ö. 2016).

1941 − Elmira Rəhimova, azərbaycanlı müğənni, Azərbaycanın xalq artisti.

1970 − Alan Şirer, ingilis futbolçu, İngiltərə Premyer Liqası tarixində ən çox qol vuran oyunçu.

1998 − Arina Averina, rus gimnastı, bədii gimnastika üzrə dəfələrlə dünya və Avropa çempionu.

1988 − Dina Averina, rus gimnastı, bədii gimnastika üzrə dəfələrlə dünya və Avropa çempionu, Arinanın əkiz bacısı.