2 mart

Azərbaycanda olan hadisələr

1988 – Azərbaycanda ermənilərlə azərbaycanlılar arasında toqquşmalardan sonra Sovet İttifaqı Azərbaycana qoşun yeridib və komendant saatı tətbiq edilib.

1992 – Azərbaycan BMT-nin üzvlüyünə qəbul olunub.

1995 – Azərbaycan və Burundi arasında diplomatik əlaqələr qurulub.

2018 – Bakı şəhərinin Respublika Narkoloji Mərkəzində yanğın baş verib, 25 nəfər həyatını itirib.


Dünyada olan hadisələr

1476 – Qranson döyüşündə İsveçrə kantonlarının üsyançıları Burqundiya hersoqu Çarlz Boldun qoşunlarını məğlub edib.

1498 – Vasko da Qamanın eskadronu Mozambikə çatıb.

1711 – Rusiyada ən yüksək dövlət orqanı olan Senat yaradılıb (1917-ci ilə qədər mövcud olub).

1791 – Fransada yeni rabitə sistemi, semafor tətbiq edilməyə başlanılıb.

1799 – Uşakovun komandanlığı ilə rus donanması 4 aylıq mühasirədən sonra Korfu adasına ələ keçirib.

1807 – ABŞ Konqresi hər hansı xarici krallıqdan, yerdən və ya ölkədən qul idxalını qadağan edib.

1836 – Texas Meksikadan müstəqilliyini elan edib.

1855 – II Aleksandr Rusiya İmperiyasının taxtına çıxıb.

1888 – Britaniya İmperiyası, Almaniya İmperiyası, Avstriya-Macarıstan İmperiyası, İspaniya İmperiyası, Fransa, İtaliya, Hollandiya, Rusiya İmperiyası və Osmanlı İmperiyası arasında İstanbul müqaviləsinin layihə mətni imzalanıb. Yekun mətn 29 oktyabr 1888-ci ildə imzalanıb. Müqaviləyə görə, müvafiq dövlətlərin gəmiləri həm müharibə, həm də sülh dövründə Süveyş kanalından keçə biləcək.

1906 – İspaniyanın "RC Deportivo de La Korunya" klubu yaradılıb.

1917 – ABŞ Konqresi Cons Aktını qəbul edib, ona əsasən Puerto Riko Birləşmiş Ştatların ərazisi elan edilib və onun sakinləri ABŞ vətəndaşlığı hüquqlarını alıblar.

1919 – İlk Kommunist İnternasionalı Moskvada toplanıb.

1919 – Moskva Maliyyə İnstitutu yaradılıb, sonradan Rusiya Federasiyası Hökuməti yanında Maliyyə Akademiyasına çevrilib.

1921 – Labinsk Respublikası elan edilib.

1925 – Yaponiyada kişilərin ümumi seçki hüququ haqqında qanun qüvvəyə minib.

1930 – Stalinin kollektivləşmə zamanı yol verilən "tarlada artıqlıqlar" haqqında "Uğurdan baş gicəllənməsi" adlı məqaləsi "Pravda" qəzetində dərc olunub.

1933 – Nyu-Yorkda “King Kong” filminin premyerası olub.

1935 – Moskvada stratosferə uçuşlar üçün reaktiv təyyarələrin istifadəsi üzrə birinci Ümumittifaq Konfransı açılıb.

1939 – Papa XI Piyin ölümündən sonra Eucenio Passeli XII Piy adı ilə yeni papa seçilib.

1943 – Sakit Okeanın cənub-qərbində ABŞ və Yaponiya arasında dəniz döyüşü başlayıb.

1949 – Bir təyyarənin dünya üzrə ilk fasiləsiz uçuşu tamamlanıb. Lucky Lady II (B-50 Superfortress) 94 saat ərzində havada dörd dəfə yanacaqla doldurulub.

1956 – Mərakeş Fransa protektoratının götürülməsi nəticəsində müstəqillik qazanıb.

1958 – Vivian Fuksun İngilis ekspedisiyası ilk dəfə Antarktidanı keçib.

1958 – Yunanıstanda Konstantin Karamanlis baş nazir vəzifəsindən istefa verib.

1962 – Birmada çevriliş nəticəsində sosialist inkişaf yolunun tərəfdarları hakimiyyətə gəliblər.

1963 – Pekində Çin və Pakistan arasında müvəqqəti sərhəd sazişi imzalanıb.

1965 – Rolling Thunder əməliyyatı başlayıb (1968-ci ilin oktyabr ayına qədər davam edən, ABŞ təyyarələri tərəfindən Şimali Vyetnamın sistemli şəkildə bombalanması).

1969 – Fransız səsdən sürətli sərnişin təyyarəsi Concorde ilk sınaq uçuşunu həyata keçirib.

1969 – Ussuri çayı üzərindəki Damanski adasında SSRİ ilə Çin arasında sərhəd münaqişəsi baş verib.

1970 – Rodeziya (indiki Zimbabve) rəsmən respublika elan edilib.

1973 – Valyuta böhranının qaçılmaz olması səbəbindən bütün Avropa valyuta bazarları bağlanıb (martın 19-na qədər).

1975 – İran təkpartiyalı dövlətə çevrilib.

1977 – Beyrutda (Livan) Türkiyə səfirliyinin hərbi və inzibati məsələlər üzrə attaşesi, Nahit Karakay və İlhan Özbabakanın avtomobilləri partladılıb.

1983 – İsrail həkimləri ağır xəstələri müalicə etməkdən və əməliyyat etməkdən imtina edərək ümumi tətilə başlayıblar.

1984 – ABŞ Konqresi Kipr problemində irəliləyiş əldə olunana qədər Türkiyə, Yunanıstan və Rum tərəfinə yardımı dayandırıb.

1985 – Orli hava limanına hücumla bağlı hökm elan edilib. ASALA terrorçusu Varujan Qarbisyan ömürlük, Soner Nayır 15 il, Ohannes Semerciyan 10 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. 15 iyul 1983-cü ildə Fransanın Orli hava limanında ikisi türk 8 nəfərin ölümü ilə nəticələnən bombalı hücumun şübhəlilərinə verilən bu cəzalarla ASALA ilk dəfə ağır cəzaya məhkum edilib.

1986 – Böyük Britaniya Kraliçası II Yelizaveta Kanberrada Avstraliya ilə Böyük Britaniya arasında sonuncu hüquqi münasibətləri ləğv edən "Avstraliya qanun layihəsini" imzalayıb.

1990 – Nelson Mandela Afrika Milli Konqresinin prezidenti seçilib.

1992 – Azərbaycan Respublikası, Ermənistan Respublikası, Qazaxıstan Respublikası, Qırğızıstan Respublikası, Moldova Respublikası, Tacikistan Respublikası, Türkmənistan Respublikası, Özbəkistan Respublikası müstəqil dövlətlər kimi BMT-yə üzv olublar.

1992 – Dnestryanıda (Moldova Respublikası) silahlı qarşıdurma başlayıb.

1992 – Çeçenistan İçkeriya Respublikasının Konstitusiyasının qəbulu ilə Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikası mövcudluğunu dayandırıb.

1993 – Surqutda MDB-nin Neft və Qaz üzrə Hökumətlərarası Şurası yaradılıb.

1993 – Ukrayna Tibb Elmləri Akademiyası yaradılıb.

1995 – Yahoo! yaradılıb.

1998 – Galileo kosmik zondunun məlumatına əsasən, Yupiterin peyki Europanın qalın buzla örtülmüş səthinin altında maye okeana malik olduğu qənaətinə gəlinib.

2000 – Londonda 16 aydır ev dustaqlığında olan keçmiş Çili diktatoru Pinoçetin azadlığa buraxılmasıa qərar verib.

2001 – Taliban Buddist mədəniyyətinin abidələrini partladıb.

2004 – Birləşmiş Millətlər Təşkilatının dərc etdiyi hesabata görə İraqda kütləvi qırğın silahları yoxdur və heç bir zaman olmayıb.

2009 – Bir gün əvvəl öldürülən General Tagme Na Waye tərəfdarları Qvineya-Bisau prezidentinin iqamətgahına hücum ediblər. Nəticədə prezident Xuan Bernardo Vieira öldürülüb.

2020 – Andorra, İndoneziya, Latviya, Mərakeş, Portuqaliya, Seneqal, Səudiyyə Ərəbistanı və Tunisdə ilk dəfə COVID-19 qeydə alınıb.


Bayramlar və xüsusi günlər

  • Efiopiyada Adua döyüşündə Qələbə Günü (1896).
  • Myanmarda Kəndlilər Günü.

Doğumlar

1459 – VI Adrian (Utrextli Adrian Dedel-Florens, 218-ci Papa (1522-1523) (ö. 1523).

1545 – Tomas Bodli, ingilis diplomatı və alimi, Oksforddakı Bodley Kitabxanasının yaradıcısı (ö. 1613).

1760 – Kamil Demulen, Fransa İnqilabının lideri (1794-cü ildə edam edilib).

1810 – XIII Leo (Vişenzo Gioachino Raffaele Luici), 256-cı Papa (1878-1903) (ö. 1903).

1817 – Yanoş Aranj, macar şairi (ö. 1882).

1820 – Multatuli (əsl adı Eduard Douwes Dekker), ən böyük holland yazıçılarından biri (ö. 1887).

1824 – Bedrjix Smetana, çex bəstəkarı, milli çex operasını yaradıcısı (ö. 1884).

1824 – Konstantin Uşinski, rus pedaqoq-demokratı, Rusiyada elmi pedaqogikanın banisi (ö. 1871).

1828 – Əhməd bəy Cavanşir, Azərbaycan tarixçisi və şairi, Pənahəli xan Sarıcalı-Cavanşirin nəticəsi, Həmidə xanım Cavanşir-Məmmədquluzadənin atası (ö. 1903).

1862 – Boris Qolitsın, rus fiziki, Sankt-Peterburq Elmlər Akademiyasının akademiki (1908), seysmologiyanın banilərindən biri, ilk elektromaqnit seysmoqrafının ixtiraçısı (ö. 1916).

1874 – Karl Şlexter, Avstriya şahmatçısı, 20-ci əsrin əvvəllərində ən güclülərdən biri (ö. 1918).

1876 ​​– XII Pius XII (Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli), 260-cı Papa (1939-1958) (ö. 1958).

1886 – Anri Masse, Fransa şərqşünası (ö. 1969).

1892 – Suqino Yoşiko, Yaponiya modelyeri, dəb dizayneri. Doreme tikiş məktəbinin və Suqino Moda Kollecinin qurucusu. (ö. 1978).

1894 – Aleksandr Oparin, sovet bioloqu və biokimyaçısı, akademik, Yer kürəsində həyatın abiotik komponentlərdən yaranması nəzəriyyəsinin müəllifi (ö. 1980).

1900 – Kurt Veyl, alman bəstəkarı və dirijoru (ö. 1950).

1930 – Sergey Kovalev (ö. 2021), hüquq müdafiəçisi, Rusiya Federasiyasının İnsan Hüquqları üzrə ilk Müvəkkili.

1931 – Mixail Qorbaçov, Sov.İKP Mərkəzi Komitəsinin Baş katibi (1985-1991), SSRİ-nin ilk və yeganə prezidenti (1990-1991).

1933 – Aleksey Qulyanitski, Krım Filarmoniyasının Simfonik Orkestrinin baş dirijoru (1965-2005), Ukrayna SSR xalq artisti (1983).

1968 – Daniel Kreyq, Ceyms Bond və Mikael Blomkvist rollarını oynayan ingilis aktyoru.

1989 – Marsel Hirşer, avstriyalı xizəkçi, ikiqat olimpiya çempionu, 7 qat dünya çempionu, 8 qat dünya kubokunun qalibi.